Bölüm 5 — Konu 22: Varsayılan Parametre Değerleri (Derinlemesine)

Önceki derste varsayılan değerlere kısaca değinmiştik ([int yas = 18] gibi). Bu derste bunu derinlemesine işleyip, dikkat edilmesi gereken ince detayları göreceğiz.

#Temel Kullanım — Hatırlatma

void selamVer(String isim, [String selam = "Merhaba"]) {
  print("$selam, $isim!");
}

void main() {
  selamVer("Ahmet");           // Merhaba, Ahmet!
  selamVer("Ayşe", "Selam");   // Selam, Ayşe!
}

Named parametrelerde de aynı mantık geçerli:

void selamVer2({String isim = "Misafir", String selam = "Merhaba"}) {
  print("$selam, $isim!");
}

void main() {
  selamVer2(); // Merhaba, Misafir!
  selamVer2(isim: "Can"); // Merhaba, Can!
}

#Kritik Kural: Varsayılan Değer Derleme Zamanında Sabit Olmalı

Bu, Bölüm 2'de öğrendiğimiz const kavramıyla doğrudan ilişkilidir. Bir parametrenin varsayılan değeri, derleme zamanında bilinen bir sabit (compile-time constant) olmak zorundadır:

void logMesaj(String mesaj, [DateTime? zaman]) {
  zaman ??= DateTime.now(); // ✅ doğrusu — fonksiyon GÖVDESİ içinde atama
  print("[$zaman] $mesaj");
}

Ama şunu yapamazsın:

void logMesajYanlis(String mesaj, [DateTime zaman = DateTime.now()]) {
  // ❌ HATA! DateTime.now() derleme zamanında bilinen bir sabit değil
  print("[$zaman] $mesaj");
}

Neden? Çünkü varsayılan değerler, Dart derleyicisi tarafından fonksiyonun imzasının bir parçası olarak "gömülür" — bu değerin, programın her çalıştırılışında (yani derleme anında) aynı olması gerekir. DateTime.now() her çalıştırıldığında farklı bir sonuç verdiği için (runtime'da belirlenir), bu kural ihlal edilmiş olur.

Doğru pratik: Runtime'da belirlenmesi gereken bir "varsayılan" değer istiyorsan, parametreyi null yapıp gövde içinde ??= ile ata (yukarıdaki logMesaj örneğinde gördüğün gibi).

#Koleksiyon Varsayılan Değerleri — Dikkat Edilmesi Gereken Bir Tuzak

void listeyeEkle(String eleman, [List<String> hedefListe = const []]) {
  // hedefListe.add(eleman); // ❌ HATA! const liste değiştirilemez
  print(hedefListe);
}

Varsayılan bir liste/map/set kullanmak istediğinde, bunun const olması gerekir (çünkü yukarıdaki kuralı hatırla — derleme zamanı sabiti olmalı). Ama const bir koleksiyon, Bölüm 4'te gördüğümüz gibi değiştirilemez. Bu yüzden varsayılan olarak boş bir liste veren ve o listeyi değiştirmek isteyen bir fonksiyon yazarsan, dikkatli olmalısın:

List<String> listeyeEkle(String eleman, [List<String>? hedefListe]) {
  hedefListe ??= []; // her çağrıda TAZE bir liste oluşturulur
  hedefListe.add(eleman);
  return hedefListe;
}

void main() {
  var sonuc1 = listeyeEkle("Elma");
  print(sonuc1); // [Elma]

  var sonuc2 = listeyeEkle("Armut");
  print(sonuc2); // [Armut] — sonuc1'i etkilemedi, çünkü her çağrıda yeni liste
}

Bu, birçok dilde (özellikle Python'da) yaygın bir hata kaynağıdır — "mutable default argument" tuzağı. Dart, const zorunluluğuyla bu tuzağın bir kısmını baştan engeller, ama yine de nullable + ??= kalıbını bilmek önemlidir.

#Basit Tiplerle Varsayılan Değerler — Sorunsuz

void ayarlaSes(int seviye, [bool sessiz = false, String mod = "normal"]) {
  print("Ses: $seviye, Sessiz: $sessiz, Mod: $mod");
}

void main() {
  ayarlaSes(50);
  ayarlaSes(80, true, "gece");
}

int, bool, String gibi ilkel tiplerin sabit değerleri (0, false, "normal" gibi) zaten doğal olarak derleme zamanı sabitleridir, bu yüzden bunlarla varsayılan değer kullanmak hiçbir sorun çıkarmaz.

#null Varsayılan Değeri — Örtük mü, Açık mı?

Eğer bir optional parametreye hiç varsayılan değer vermezsen, Dart otomatik olarak null'ı varsayılan yapar (parametre nullable ise):

void mesajYaz(String metin, [String? ekBilgi]) {
  print(metin);
  if (ekBilgi != null) print(ekBilgi);
}

void main() {
  mesajYaz("Merhaba"); // ekBilgi otomatik olarak null
}

Bu, [String? ekBilgi = null] yazmakla aynı anlama gelir — ama = null kısmını açıkça yazmak gereksizdir ve önerilmez (Dart bunu zaten varsayılan yapar, yazmak fazladan gürültü yaratır).

#🎯 Bu Dersten Çıkarılması Gerekenler

• Varsayılan değerler derleme zamanında bilinen sabitler olmalı — DateTime.now() gibi runtime değerleri kullanılamaz.
• Runtime'da belirlenen bir "varsayılan" istiyorsan, parametreyi nullable yap ve gövde içinde ??= kullan.
• Varsayılan koleksiyonlar const olmak zorundadır, bu yüzden değiştirilemez — mutable bir varsayılan istiyorsan nullable + ??= kalıbını kullan.
• Basit tipler (int, bool, String) için varsayılan değer kullanımı sorunsuzdur.
• Nullable bir optional parametreye varsayılan değer vermezsen, otomatik olarak null olur — bunu açıkça yazmaya gerek yoktur.

#📝 Ödevler

• [ ] DateTime.now()'ı doğrudan varsayılan değer olarak vermeyi dene, derleyicinin verdiği hatayı oku; sonra nullable parametre + ??= ile doğru şekilde düzelt.
• [ ] Varsayılan olarak boş bir liste alan ve o listeye eleman ekleyen bir fonksiyon yaz — nullable + ??= kalıbıyla, her çağrıda "taze" bir liste oluştuğunu iki ayrı çağrıyla kanıtla.
• [ ] İki basit tip (örn. int ve bool) için varsayılan değerli, üç parametreli bir fonksiyon yaz; parametreleri hiç vermeden, kısmen vererek ve tam vererek üç farklı şekilde çağır.
• [ ] Named bir parametrede = null yazmanın gereksiz olduğunu gösteren (yazmadan da aynı davranışın oluştuğu) bir karşılaştırma örneği yap.

Sıradaki konu: Bölüm 5 — Konu 23: Arrow Function (=>) Sözdizimi