Bölüm 4 — Konu 18: `Map` — Key-Value Yapılar

#Map Nedir?

Map, her elemanın bir anahtar (key) ve o anahtara karşılık gelen bir değer (value) ile tutulduğu bir koleksiyondur. Diğer dillerde "dictionary", "hash map" veya "associative array" olarak da bilinir. List'te elemanlara sayısal indeksle erişirken, Map'te elemanlara anahtarla erişirsin.

#Map Oluşturma

void main() {
  Map<String, int> yaslar = {
    "Ahmet": 25,
    "Ayşe": 30,
    "Mehmet": 28,
  };

  print(yaslar); // {Ahmet: 25, Ayşe: 30, Mehmet: 28}
}

Map<String, int> ifadesi, "anahtarlar String, değerler int" anlamına gelir. Anahtar ve değer tipleri farklı olabilir — hatta anahtarlar arasında bile kendi içinde tutarlı olmak kaydıyla farklı tipler kullanılabilir (ama pratikte genelde tek tip anahtar ve tek tip değer kullanılır).

Boş Map oluşturma:

void main() {
  Map<String, int> bosMap = {};
  // veya
  var digerBosMap = <String, int>{};

  print(bosMap); // {}
}

#Değerlere Erişim

void main() {
  Map<String, int> yaslar = {"Ahmet": 25, "Ayşe": 30};

  print(yaslar["Ahmet"]); // 25
  print(yaslar["Olmayan"]); // null — hata vermez, olmayan anahtar null döner
}

Önemli null safety detayı: Map üzerinde [] ile erişim, her zaman nullable bir sonuç döndürür (int? gibi), çünkü Dart, o anahtarın gerçekten var olup olmadığını derleme zamanında bilemez:

void main() {
  Map<String, int> yaslar = {"Ahmet": 25};

  int yas = yaslar["Ahmet"]; // ❌ HATA! int? değeri int'e atanamaz
  int? yasNullable = yaslar["Ahmet"]; // ✅ doğrusu

  // ya da varsayılan değerle:
  int yasVarsayilan = yaslar["Olmayan"] ?? 0; // ?? operatörünü hatırla!
  print(yasVarsayilan); // 0
}

Bu, Bölüm 2/3'te işlediğimiz ?? operatörünün gerçek dünyada en sık kullanıldığı yerlerden biridir.

#Değer Ekleme ve Güncelleme

void main() {
  Map<String, int> yaslar = {"Ahmet": 25};

  yaslar["Ayşe"] = 30; // yeni anahtar → ekler
  print(yaslar); // {Ahmet: 25, Ayşe: 30}

  yaslar["Ahmet"] = 26; // var olan anahtar → günceller
  print(yaslar); // {Ahmet: 26, Ayşe: 30}
}

Dikkat: []= operatörü hem ekleme hem güncelleme için kullanılır — Dart, anahtar zaten varsa değerini günceller, yoksa yeni bir çift ekler.

#Anahtar Silme

void main() {
  Map<String, int> yaslar = {"Ahmet": 25, "Ayşe": 30};

  yaslar.remove("Ahmet");
  print(yaslar); // {Ayşe: 30}
}

#Kontrol Metodları

void main() {
  Map<String, int> yaslar = {"Ahmet": 25, "Ayşe": 30};

  print(yaslar.containsKey("Ahmet"));   // true
  print(yaslar.containsValue(30));      // true
  print(yaslar.isEmpty);                // false
  print(yaslar.length);                 // 2

  print(yaslar.keys);   // (Ahmet, Ayşe) — Iterable<String>
  print(yaslar.values); // (25, 30) — Iterable<int>
}

keys ve values, sırasıyla tüm anahtarları ve tüm değerleri bir Iterable olarak döndürür (Bölüm 11'de "Iterable" kavramını derinlemesine işleyeceğiz). Şimdilik bunları .toList() ile bir listeye çevirebileceğini veya doğrudan for-in ile gezebileceğini bil.

#Map Üzerinde Gezinme (Iteration)

void main() {
  Map<String, int> yaslar = {"Ahmet": 25, "Ayşe": 30};

  // Sadece anahtarlar üzerinde
  for (var isim in yaslar.keys) {
    print(isim); // Ahmet, Ayşe
  }

  // Sadece değerler üzerinde
  for (var yas in yaslar.values) {
    print(yas); // 25, 30
  }

  // Hem anahtar hem değer birlikte — forEach ile
  yaslar.forEach((isim, yas) {
    print("$isim: $yas yaşında");
  });
  // Ahmet: 25 yaşında
  // Ayşe: 30 yaşında

  // entries ile de yapılabilir
  for (var giris in yaslar.entries) {
    print("${giris.key}: ${giris.value}");
  }
}

forEach, bir fonksiyonu (burada anonim/lambda fonksiyon, Bölüm 5'te detaylı göreceğiz) her anahtar-değer çifti için çağırır — bu, en yaygın ve en okunabilir gezinme yöntemidir.

#putIfAbsent — Yoksa Ekle Kalıbı

void main() {
  Map<String, int> ziyaretSayisi = {};

  ziyaretSayisi.putIfAbsent("Anasayfa", () => 0);
  ziyaretSayisi["Anasayfa"] = ziyaretSayisi["Anasayfa"]! + 1;
  print(ziyaretSayisi); // {Anasayfa: 1}

  ziyaretSayisi.putIfAbsent("Anasayfa", () => 0); // zaten var, dokunmaz
  print(ziyaretSayisi); // {Anasayfa: 1} — değişmedi
}

Bu kalıp, "eğer bu anahtar hiç yoksa varsayılan bir değerle başlat, varsa dokunma" senaryolarında kullanışlıdır — örneğin bir sayaç mekanizmasında.

#update — Var Olan Değeri Güncelleme

void main() {
  Map<String, int> stok = {"Elma": 10, "Armut": 5};

  stok.update("Elma", (mevcutDeger) => mevcutDeger - 3);
  print(stok); // {Elma: 7, Armut: 5}

  // Anahtar yoksa, ifAbsent ile varsayılan bir davranış belirlenebilir
  stok.update("Muz", (mevcutDeger) => mevcutDeger - 1, ifAbsent: () => 0);
  print(stok); // {Elma: 7, Armut: 5, Muz: 0}
}

#Gerçek Dünya Örneği — JSON Benzeri Veri

Map, gerçek uygulamalarda genelde JSON verisini temsil etmek için kullanılır (Bölüm 5'te JSON serialization konusunda tam olarak göreceğiz, burada bir önizleme):

void main() {
  Map<String, dynamic> kullanici = {
    "isim": "Elif",
    "yas": 28,
    "aktif": true,
    "ilgiAlanlari": ["kitap", "müzik"],
  };

  print(kullanici["isim"]); // Elif
  print(kullanici["yas"]);  // 28
}

Burada Map<String, dynamic> kullandık çünkü değerler farklı tiplerde (String, int, bool, List) — bu, JSON verisiyle çalışırken çok yaygın bir kalıptır. Bir önceki bölümde dynamic'ten kaçınmayı önermiştik, ama JSON gibi dışarıdan gelen, tipi baştan bilinmeyen veriyle çalışırken bu meşru bir kullanım alanı — özellikle bu veriyi kısa süre sonra somut bir model sınıfına çevireceksen (Bölüm 5'te tam olarak göreceğiz).

#🎯 Bu Dersten Çıkarılması Gerekenler

• Map<K, V>, anahtar-değer çiftleri tutar; [] ile erişim, güncelleme için de kullanılır.
• map[anahtar] her zaman nullable sonuç döner — olmayan anahtar null verir, hata fırlatmaz.
• containsKey, containsValue, keys, values, entries ile koleksiyon üzerinde sorgu/gezinme yapılır.
• forEach, hem anahtar hem değeri birlikte işlemek için en okunabilir yöntemdir.
• putIfAbsent ve update, yaygın "varsa güncelle, yoksa ekle" kalıplarını kolaylaştırır.
• Map<String, dynamic>, JSON benzeri, karma tipli veriler için meşru bir dynamic kullanım alanıdır.

#📝 Ödevler

• [ ] Ürün adı → fiyat şeklinde bir Map<String, double> oluştur, forEach ile tüm ürünleri "ürün: fiyat" formatında yazdır.
• [ ] Olmayan bir anahtara [] ile eriş, sonucun null olduğunu göster; sonra ?? ile varsayılan bir değer kullan.
• [ ] putIfAbsent kullanarak bir kelimenin geçiş sayısını tutan basit bir sayaç mekanizması kur (aynı kelimeyi birkaç kez "sayarak" test et).
• [ ] Bir Map<String, int> üzerinde keys, values ve entries kullanarak üç farklı gezinme örneği yaz.
• [ ] Map<String, dynamic> ile basit bir "kullanıcı profili" oluştur (isim, yaş, aktif mi, hobiler listesi), her alana ayrı ayrı eriş.

Sıradaki konu: Bölüm 4 — Konu 19: Koleksiyon Üzerinde for-in, forEach