Bölüm 5 — Konu 21: Fonksiyon Tanımlama, Parametreler (Positional, Named, Optional)

Bölüm 5'e hoş geldin. Bu bölümde fonksiyonları derinlemesine işleyeceğiz — bu, kodunu tekrar tekrar yazmak yerine yeniden kullanılabilir parçalara bölmenin temel yoludur.

#Temel Fonksiyon Tanımlama

void selamVer() {
  print("Merhaba!");
}

void main() {
  selamVer(); // çağırma
  selamVer(); // istediğin kadar tekrar çağırabilirsin
}

Yapı: dönüşTipi fonksiyonAdı(parametreler) { gövde }

void, bu fonksiyonun bir değer döndürmediğini belirtir (Bölüm 1'de main() ile zaten görmüştük).

#Değer Döndüren Fonksiyonlar

int topla(int a, int b) {
  return a + b;
}

void main() {
  int sonuc = topla(5, 3);
  print(sonuc); // 8
}

int dönüş tipi, fonksiyonun bir int değer döndüreceğini belirtir. return ifadesi, fonksiyonun çalışmasını sonlandırır ve belirtilen değeri çağıran yere geri gönderir.

Dönüş tipini belirtmek zorunlu mu? Teknik olarak hayır (Dart tip çıkarımı yapabilir) ama her zaman açıkça belirtmek şiddetle önerilir — Bölüm 2'de tip çıkarımı konusunda değindiğimiz gibi, fonksiyon imzaları okunabilirlik açısından kritik önemdedir.

#Positional Parametreler — Sıraya Göre

Şimdiye kadar gördüğümüz topla(int a, int b) örneği, positional (konumsal) parametrelere bir örnektir — parametreler, çağrıldıkları sıraya göre eşleştirilir:

void tanit(String isim, int yas) {
  print("$isim, $yas yaşında");
}

void main() {
  tanit("Ahmet", 25); // isim="Ahmet", yas=25
  tanit(25, "Ahmet"); // ❌ HATA! tip uyuşmazlığı — sıra önemli
}

#Optional Positional Parametreler — [ ] ile

Bazı parametreleri isteğe bağlı (optional) yapmak istersen, köşeli parantez [ ] içine alırsın:

void tanit(String isim, [int? yas]) {
  if (yas != null) {
    print("$isim, $yas yaşında");
  } else {
    print("$isim, yaşı belirtilmedi");
  }
}

void main() {
  tanit("Ahmet", 25); // Ahmet, 25 yaşında
  tanit("Ayşe");      // Ayşe, yaşı belirtilmedi — yas parametresi verilmedi
}

Dikkat: optional positional parametreler nullable olmalı (int?) veya bir varsayılan değer almalı (birazdan göreceğiz) — çünkü çağrıldığında hiç değer verilmeyebilir, ve Dart'ın null safety kuralı gereği bir int değişkeni asla null olamaz.

#Varsayılan Değerli Optional Parametreler

void tanit(String isim, [int yas = 18]) {
  print("$isim, $yas yaşında");
}

void main() {
  tanit("Ahmet", 25); // Ahmet, 25 yaşında
  tanit("Ayşe");      // Ayşe, 18 yaşında — varsayılan değer kullanıldı
}

Burada yas parametresi nullable olmak zorunda değil çünkü çağrılmadığında otomatik olarak 18 değerini alıyor — yani asla gerçekten null olmuyor.

#Named Parametreler — İsimle Belirtme, { } ile

Named (isimlendirilmiş) parametreler, süslü parantez { } içine alınır ve çağrılırken parametre adı açıkça yazılarak verilir:

void tanit({required String isim, int yas = 18}) {
  print("$isim, $yas yaşında");
}

void main() {
  tanit(isim: "Ahmet", yas: 25); // isim: ve yas: yazmak ZORUNLU
  tanit(isim: "Ayşe"); // yas verilmedi, varsayılan 18 kullanılır
}

Named parametrelerin avantajı — okunabilirlik:

void main() {
  // Positional ile — hangi değerin ne olduğu belli değil
  tanit2("Ahmet", 25, true, false);

  // Named ile — her değerin ne anlama geldiği apaçık
  tanit3(isim: "Ahmet", yas: 25, aktif: true, dogrulanmis: false);
}

void tanit2(String isim, int yas, bool aktif, bool dogrulanmis) {}
void tanit3({required String isim, required int yas, required bool aktif, required bool dogrulanmis}) {}

Özellikle çok parametreli fonksiyonlarda (Flutter'da widget constructor'ları genelde 5-10+ parametre alır), named parametreler kodun okunabilirliğini muazzam artırır — çağıran kişi, her değerin hangi parametreye karşılık geldiğini kod içine bakmadan anlayabilir.

#required Anahtar Kelimesi

Named parametreler varsayılan olarak optional'dır (verilmezse ve varsayılan değeri yoksa, nullable olmalıdır). Eğer bir named parametrenin mutlaka verilmesini istiyorsan, required anahtar kelimesini kullanırsın:

void kayitOlustur({required String kullaniciAdi, String? email}) {
  print("Kullanıcı: $kullaniciAdi, Email: ${email ?? "Belirtilmedi"}");
}

void main() {
  kayitOlustur(kullaniciAdi: "ahmet123"); // ✅ email opsiyonel, verilmedi
  kayitOlustur(); // ❌ HATA! kullaniciAdi zorunlu (required), verilmedi
}

required ile işaretlenmiş bir named parametre verilmezse, derleme zamanında hata alırsın — bu, Bölüm 2'de öğrendiğimiz null safety'nin fonksiyon parametrelerine uygulanmış hali.

#Positional ve Named Parametreleri Birlikte Kullanma

void urunEkle(String urunAdi, double fiyat, {int adet = 1, String? aciklama}) {
  print("$adet x $urunAdi - $fiyat TL");
  if (aciklama != null) print("Not: $aciklama");
}

void main() {
  urunEkle("Kalem", 5.0); // positional zorunlu, named optional
  urunEkle("Defter", 15.0, adet: 3, aciklama: "Kırtasiye kampanyası");
}

Kural: Positional parametreler her zaman önce gelir, named parametreler sonra. Positional parametreler zorunludur (aksi belirtilmedikçe — [ ] ile optional yapılabilir), named parametreler required ile işaretlenmediği sürece optional'dır.

#Üç Parametre Türünü Özetleyen Tablo

#Neden Bu Kadar Önemli? — Flutter Bağlantısı

Flutter'da hemen her widget'ın constructor'ı named parametreler kullanır:

// Bu, ileride göreceğin gerçek bir Flutter widget çağrısına çok benzer
Text(
  "Merhaba",
  style: TextStyle(fontSize: 20),
)

Burada "Merhaba" positional bir parametre, style: ise named bir parametredir. Şimdi öğrendiğin bu kavramlar, Flutter tutorial'ına geçtiğinde sana doğrudan yardımcı olacak.

#🎯 Bu Dersten Çıkarılması Gerekenler

• Positional parametreler sıraya göre eşleşir ve varsayılan olarak zorunludur.
• [ ] ile optional positional, { } ile named parametreler tanımlanır.
• Named parametreler varsayılan olarak optional'dır; required ile zorunlu hale getirilebilir.
• Optional parametreler ya nullable (int?) olmalı ya da bir varsayılan değer (= 18) almalıdır.
• Positional ve named parametreler birlikte kullanılabilir; positional önce, named sonra tanımlanır.
• Named parametreler, özellikle çok parametreli fonksiyonlarda okunabilirliği ciddi şekilde artırır.

#📝 Ödevler

• [ ] Sadece positional parametrelerle iki sayıyı çarpan bir fonksiyon yaz.
• [ ] Optional positional parametre kullanarak, ikinci parametre verilmezse varsayılan bir değer kullanan bir fonksiyon yaz.
• [ ] Named parametreli bir hesaplaBMI({required double kilo, required double boy}) fonksiyonu yaz, required olmadan çağırmayı deneyip hatayı gözlemle.
• [ ] Hem positional hem named parametre içeren bir fonksiyon yaz (örn. bir sipariş oluşturma fonksiyonu — ürün adı positional, adet ve not named olsun).
• [ ] Named bir parametreyi hem required ile hem varsayılan değerle (required olmadan) iki farklı versiyonda yazıp aralarındaki çağırma farkını göster.

Sıradaki konu: Bölüm 5 — Konu 22: Varsayılan Parametre Değerleri (Derinlemesine)