↑↓ seç · Enter aç · Esc kapat
Mutlu Tekin
Mutlu Tekin
← Yazılar

Bölüm 1 — Konu 2: Ortam Kurulumu (Dart SDK, DartPad, Terminal ile Çalıştırma)

3 dk okuma #dart
Dizi · 2/64 Dart Türkçe Tutorial
  1. Bölüm 1 — Konu 1: Dart Nedir, Nerede Kullanılır, Neden Flutter Bu Dili Seçti
  2. Bölüm 1 — Konu 2: Ortam Kurulumu (Dart SDK, DartPad, Terminal ile Çalıştırma)
  3. Bölüm 1 — Konu 3: İlk Program (`main()`, `print()`, Dosya Yapısı)
  4. Bölüm 1 — Konu 4: Yorum Satırları, Temel Sözdizimi Kuralları
  5. Bölüm 2 — Konu 5: Değişken Tanımlama — `var`, `final`, `const` Farkı
  6. Bölüm 2 — Konu 6: Temel Tipler — `int`, `double`, `String`, `bool`
  7. Bölüm 2 — Konu 7: Tip Çıkarımı (Type Inference) ve Açık Tip Belirtme
  8. Bölüm 2 — Konu 8: `dynamic` ve `Object` — Ne Zaman Kullanılır, Ne Zaman Kaçınılır
  9. Bölüm 2 — Konu 9: Null Safety Temelleri (`?`, `!`, `late`'e Giriş)
  10. Bölüm 3 — Konu 10: Aritmetik, Atama, Karşılaştırma, Mantıksal Operatörler
  11. Bölüm 3 — Konu 11: `if / else if / else`
  12. Bölüm 3 — Konu 12: `switch` / `switch expression` (Modern Dart)
  13. Bölüm 3 — Konu 13: Ternary Operatör, `??`, `??=`, `?.`
  14. Bölüm 3 — Konu 14: `for`, `while`, `do-while` Döngüleri
  15. Bölüm 4 — Konu 16: `List` — Oluşturma, Erişim, Temel Metodlar
  16. Bölüm 4 — Konu 17: `Set` — Benzersiz Eleman Mantığı
  17. Bölüm 4 — Konu 18: `Map` — Key-Value Yapılar
  18. Bölüm 4 — Konu 19: Koleksiyon Üzerinde `for-in`, `forEach`
  19. Bölüm 4 — Konu 20: Spread Operatörü (`...`, `...?`) ve Collection If/For
  20. Bölüm 5 — Konu 21: Fonksiyon Tanımlama, Parametreler (Positional, Named, Optional)
  21. Bölüm 5 — Konu 22: Varsayılan Parametre Değerleri (Derinlemesine)
  22. Bölüm 5 — Konu 23: Arrow Function (`=>`) Sözdizimi
  23. Bölüm 5 — Konu 24: Fonksiyonlar Birinci Sınıf Vatandaş — Değişkene Atama, Parametre Olarak Geçme
  24. Bölüm 5 — Konu 25: Anonim Fonksiyonlar ve Closure Kavramı (Derinlemesine)
  25. Bölüm 5 — Konu 26: Recursion (Özyineleme)
  26. Bölüm 6 — Konu 27: Class Tanımlama, Constructor (Varsayılan, Named, Factory)
  27. Bölüm 6 — Konu 28: Alanlar (Fields), Metodlar, `this` Kullanımı (Derinlemesine)
  28. Bölüm 6 — Konu 29: Initializer List, Constructor Kısayolları (Derinlemesine)
  29. Bölüm 6 — Konu 30: Getter / Setter
  30. Bölüm 6 — Konu 31: Statik Üyeler (`static`)
  31. Bölüm 7 — Konu 32: Kalıtım (`extends`), `super` Kullanımı
  32. Bölüm 7 — Konu 33: Metod Override Etme, `@override`
  33. Bölüm 7 — Konu 34: Soyut Sınıflar (`abstract class`)
  34. Bölüm 7 — Konu 35: Interface Mantığı (`implements`)
  35. Bölüm 7 — Konu 36: Mixin (`with`)
  36. Bölüm 7 — Konu 37: `enum` — Basit ve Gelişmiş (Metotlu Enum'lar)
  37. Bölüm 8 — Konu 38: `try / catch / finally`, `throw`
  38. Bölüm 8 — Konu 39: Özel Exception Sınıfları Yazma
  39. Bölüm 8 — Konu 40: Sound Null Safety Derinlemesine — `late`, `required`, Non-Nullable Varsayılan Davranış
  40. Bölüm 8 — Konu 41: `assert` ile Geliştirme Zamanı Kontrolleri
  41. Bölüm 9 — Konu 42: Generic Sınıflar ve Fonksiyonlar
  42. Bölüm 9 — Konu 43: Generic Sınırlamalar (`<T extends ...>`)
  43. Bölüm 9 — Konu 44: Dart'ın Built-in Generic Koleksiyonları Nasıl Çalışır
  44. Bölüm 10 — Konu 45: `Future` Kavramı, `async`/`await`
  45. Bölüm 10 — Konu 46: `Future.then`, Hata Yönetimi (`catchError`)
  46. Bölüm 10 — Konu 47: `Stream` Temelleri, `async*`, `yield`
  47. Bölüm 10 — Konu 48: `StreamController`, Broadcast Stream
  48. Bölüm 11 — Konu 49: `map`, `where`, `reduce`, `fold`
  49. Bölüm 11 — Konu 50: `sort`, Custom Comparator ile Sıralama
  50. Bölüm 11 — Konu 51: Iterable Kavramı Derinlemesine (Lazy Evaluation)
  51. Bölüm 11 — Konu 52: Cascade Notasyonu (`..`)
  52. Bölüm 12 — Konu 53: `pubspec.yaml`, pub.dev'den Paket Ekleme
  53. Bölüm 12 — Konu 54: Kütüphane Oluşturma, `import`/`export`, `part`/`part of`
  54. Bölüm 12 — Konu 55: Dart'ta Test Yazımı (`test` Paketi, Unit Test Mantığı)
  55. Bölüm 12 — Konu 56: Extension Methods
  56. Bölüm 12 — Konu 57: Dart'ın Derleme Modelleri (JIT vs AOT) ve Bunun Flutter'a Etkisi
  57. Bölüm 13 — Konu 59: Dart 3 Pattern Matching — Records, Destructuring, Sealed Classes, Exhaustive Switch
  58. Bölüm 13 — Konu 60: `Never` Tipi, `covariant` ve Generic Variance Detayları
  59. Bölüm 13 — Konu 61: Event Loop Derinlemesine — Microtask Queue vs Event Queue
  60. Bölüm 13 — Konu 62: Memory Model & Performans — Garbage Collection, `const` Nesnelerin Bellek Avantajı
  61. Bölüm 13 — Konu 63: Isolate'ler Arası Mesajlaşmanın Maliyeti ve `compute()`'un İç İşleyişi
  62. Bölüm 13 — Konu 64: FFI (Foreign Function Interface) — C Koduna Erişim
  63. Bölüm 13 — Konu 65: Sunucu Tarafında Dart — `dart:io`, `shelf` Paketiyle Basit Bir Backend/CLI Aracı Yazma
  64. Bölüm 13 — Konu 66: Derleyici & Analiz Araçları — `dart analyze`, Custom Lint Kuralları, `build_runner` Mimarisi
Dizinin sayfası →
İçindekiler 8 başlık
  1. Neden Bu Konu Önemli?
  2. 1. DartPad — Sıfır Kurulumla Deneme Alanı
  3. 2. Dart SDK Kurulumu
  4. 3. Terminal ile Kod Çalıştırma
  5. 4. IDE Kurulumu (Önerilen: VS Code)
  6. 5. Klasik Hatalar ve Çözümleri
  7. 🎯 Bu Dersten Çıkarılması Gerekenler
  8. 📝 Ödevler

Neden Bu Konu Önemli?

Kod yazmaya başlamadan önce, kodu nerede ve nasıl çalıştıracağını bilmen gerekiyor. Dart ile üç temel şekilde çalışabilirsin:

  1. DartPad — tarayıcı üzerinden, kurulum gerektirmeyen online editör
  2. Dart SDK + terminal — kendi bilgisayarında gerçek geliştirme ortamı
  3. IDE (VS Code / Android Studio) — SDK üzerine kurulu, eklentilerle zenginleştirilmiş geliştirme ortamı

Şimdi bunları sırayla kuralım.

1. DartPad — Sıfır Kurulumla Deneme Alanı

dartpad.dev adresine gittiğinde, tarayıcıda çalışan tam bir Dart editörü karşına çıkar. Hiçbir kurulum gerektirmez.

Ne zaman kullanılır?

  • Küçük bir kod parçasını hızlıca denemek istediğinde
  • Bir kavramı (örneğin bir döngü mantığını) izole şekilde test etmek istediğinde
  • Henüz kendi bilgisayarına bir şey kurmadan Dart'a "tatmak" istediğinde

Nasıl çalışır?

  • Sol tarafa kod yazarsın, "Run" butonuna basarsın, sağda çıktıyı görürsün.
  • main() fonksiyonu otomatik olarak orada hazır gelir, sen içini doldurursun.

Bu tutorial boyunca küçük örnekleri DartPad'de hızlıca deneyebilirsin — ama gerçek bir proje geliştirmek için SDK kurulumu şart.

2. Dart SDK Kurulumu

SDK (Software Development Kit), Dart kodunu derlemeni ve çalıştırmanı sağlayan araç setidir. İçinde şunlar bulunur:

  • dart komutu (derleyici + çalıştırıcı + paket yöneticisi hepsi bir arada)
  • dartfmt / dart format (kod formatlama)
  • dart analyze (statik analiz — Bölüm 13'te detaylı göreceğiz)
  • pub paket yöneticisi (pub.dev'den paket indirmeyi sağlar)

Kurulum (işletim sistemine göre):

  • Windows: dart.dev/get-dart üzerinden installer indirilir veya choco install dart-sdk (Chocolatey varsa)
  • macOS: brew tap dart-lang/dart && brew install dart
  • Linux: Paket yöneticisine göre değişir (apt, snap vb.) — resmi dokümantasyon güncel komutları verir

Not: Eğer ileride doğrudan Flutter kurarsan, Flutter SDK'nın içinde zaten kendi Dart SDK'sı gömülü gelir. Ama şu an sadece Dart öğrendiğimiz için bağımsız Dart SDK kurmak daha doğru.

Kurulumu doğrulama:

Terminali (Windows'ta PowerShell/CMD, macOS/Linux'ta Terminal) aç ve şunu çalıştır:

bash
dart --version

Çıktı şuna benzer bir şey olmalı:

metin
Dart SDK version: 3.x.x (stable) (...) on "windows_x64"

Eğer "komut bulunamadı" gibi bir hata alıyorsan, SDK'nın PATH ortam değişkenine eklenip eklenmediğini kontrol etmen gerekir (kurulum sihirbazı genelde bunu otomatik yapar, ama bazen manuel eklemek gerekebilir).

3. Terminal ile Kod Çalıştırma

DartPad'in aksine, gerçek bir proje geliştirirken kodu kendi makinende, terminal üzerinden çalıştıracaksın.

Basit bir dosya oluşturup çalıştıralım:

merhaba.dart adında bir dosya oluştur:

dart
void main() {
  print("Terminalden çalışıyorum!");
}

Terminalde dosyanın bulunduğu klasöre git ve çalıştır:

bash
dart run merhaba.dart

Çıktı:

metin
Terminalden çalışıyorum!

dart run ne yapıyor? Arka planda dosyanı JIT (Just-In-Time) derleyip anında çalıştırıyor. Bu, geliştirme sırasında hızlı geri bildirim almanı sağlıyor — az önceki derste bahsettiğimiz JIT/AOT ikiliğinin küçük bir örneğini burada zaten görmüş oldun.

4. IDE Kurulumu (Önerilen: VS Code)

Terminalden dosya çalıştırmak öğretici ama pratik değil. Gerçek geliştirme için bir IDE (Integrated Development Environment) kullanacağız.

VS Code kurulumu:

  1. code.visualstudio.com üzerinden VS Code'u indir ve kur.
  2. VS Code içinde Extensions (Uzantılar) sekmesine git, "Dart" eklentisini ara ve kur.
  3. Bu eklenti otomatik olarak kod tamamlama (autocomplete), hata vurgulama (error highlighting), debug desteği gibi özellikleri açar.

Alternatif: Android Studio / IntelliJ Eğer ileride Flutter'a geçince Android emulator'lerle çalışacaksan, Android Studio kurmak mantıklı olabilir (Dart eklentisi orada da mevcut). Şimdilik salt Dart öğrenirken VS Code daha hafif ve hızlıdır.

5. Klasik Hatalar ve Çözümleri

Sorun Olası Çözüm
dart: command not found SDK'nın PATH'e eklenmediğini gösterir — kurulumu terminali kapatıp yeniden açarak veya PATH'i manuel ekleyerek düzelt
VS Code'da kod tamamlama çalışmıyor Dart eklentisinin kurulu ve aktif olduğunu kontrol et, VS Code'u yeniden başlat
dart run çalışmıyor, "no pubspec.yaml found" hatası Bu hata genelde proje bazlı komutlarda çıkar (dart create ile oluşturulan projelerde); tek dosyalık script'lerde sorun olmaz

🎯 Bu Dersten Çıkarılması Gerekenler

  • DartPad: hızlı deneme için, kurulum gerektirmez.
  • Dart SDK: gerçek geliştirme için zorunlu, dart --version ile doğrulanır.
  • Terminal: dart run dosya.dart ile herhangi bir Dart dosyasını çalıştırabilirsin.
  • VS Code + Dart eklentisi: günlük geliştirme için önerilen ortam.

📝 Ödevler

  • [ ] Dart SDK'yı kendi işletim sistemine kur, dart --version çıktısını al.
  • [ ] DartPad'de basit bir "Merhaba Dünya" programı yaz ve çalıştır.
  • [ ] Aynı programı kendi bilgisayarında bir .dart dosyasına yazıp terminalden dart run ile çalıştır.
  • [ ] VS Code'a Dart eklentisini kur, bilerek bir sözdizimi hatası (örneğin noktalı virgülü unutarak) yaz ve editörün bunu nasıl vurguladığını gözlemle.

Sıradaki konu: Bölüm 1 — Konu 3: İlk Program (main(), print(), dosya yapısı)