Bölüm 1 — Konu 4: Yorum Satırları, Temel Sözdizimi Kuralları

Bölüm 1'in son konusundayız — bu dersten sonra Dart dosyalarını okuyabilecek, temel kuralları bilerek kod yazmaya başlayabileceksin.

#Yorum Satırları (Comments)

Yorumlar, derleyici tarafından tamamen yok sayılan, sadece insanların okuması için yazılan metinlerdir. Dart'ta üç tür yorum vardır:

#1. Tek satırlık yorum (//)

void main() {
  // Bu bir yorum satırıdır, çalıştırılmaz
  print("Merhaba"); // Bu satırın sonuna da yorum eklenebilir
}

#2. Çok satırlı yorum (/* ... */)

void main() {
  /*
    Bu birden fazla satıra
    yayılan bir yorumdur.
    Genelde uzun açıklamalar için kullanılır.
  */
  print("Merhaba");
}

#3. Dokümantasyon yorumu (///)

/// Bu fonksiyon kullanıcıya bir selam mesajı yazdırır.
/// [isim] parametresi selamlanacak kişinin adıdır.
void selamVer(String isim) {
  print("Merhaba, $isim!");
}

/// ile başlayan yorumlar özeldir — IDE'ler (VS Code gibi) bu yorumları fonksiyonun üzerine geldiğinde tooltip olarak gösterir, ayrıca dart doc aracı bunlardan otomatik dokümantasyon üretebilir. Bunu ileride kendi paketini yazarken (Bölüm 12) daha çok kullanacaksın; şimdilik var olduğunu bilmen yeterli.

Ne zaman yorum yazılır? İyi bir pratik: kodun ne yaptığını değil, neden öyle yaptığını açıklamak. Kod zaten "ne yaptığını" kendi başına anlatmalı (okunabilir isimlerle). Yorumlar genelde bir kararın arkasındaki mantığı açıklamak içindir.

#Temel Sözdizimi Kuralları

#1. Her ifade noktalı virgülle biter

void main() {
  print("Bir");
  print("İki");
}

Bir önceki derste değindiğimiz gibi, bu en sık unutulan kuraldır. Dart, C/Java ailesine ait bir dil olduğu için bu kural onlardan miras kalmıştır (Python'un aksine).

#2. Kod blokları süslü parantezle ({ }) tanımlanır

void main() {
  if (true) {
    print("İçeride");
  }
}

Fonksiyon gövdeleri, if blokları, döngüler — hepsi { } ile sınırlandırılır. (İstisna: tek satırlık if ifadeleri süslü parantezsiz de yazılabilir ama bu genelde önerilmez, okunabilirliği düşürür.)

#3. Case-sensitivity (büyük/küçük harf duyarlılığı)

var isim = "Ali";
var Isim = "Veli"; // Bu, tamamen farklı bir değişkendir!

isim ve Isim derleyici için iki ayrı, ilgisiz değişkendir. Bu, birçok yeni başlayanın kafasını karıştırır — dikkatli olunmalı.

#4. İsimlendirme kuralları (Naming Conventions)

Dart'ın resmi stil rehberi (Effective Dart) belirli isimlendirme kalıpları önerir:

Bu kurallar zorunlu değil (derleyici seni buna zorlamaz) ama topluluk standardıdır — başka birinin kodunu okurken ya da başkasının senin kodunu okuması gerektiğinde bu tutarlılık büyük fark yaratır. dart analyze ve dart format araçları bu standartlara uyup uymadığını kontrol etmene yardımcı olur.

#5. Boşluk ve girinti (indentation) — zorunlu değil ama şart gibi

void main() {
print("Kötü girinti");
    print("Tutarsız girinti");
}

Yukarıdaki kod çalışır (Dart, Python gibi girintiye göre blok ayırmaz, süslü parantezlere göre ayırır) ama okunması zordur. Doğrusu:

void main() {
  print("Düzgün girinti");
  print("Tutarlı 2 boşluk");
}

Dart topluluğunda standart girinti 2 boşluktur (tab değil). dart format komutu, dosyanı otomatik olarak bu standarda göre düzenler — bunu birazdan deneyeceğiz.

#6. Identifier (tanımlayıcı) kuralları

Değişken/fonksiyon/sınıf isimleri:

• Harf veya alt çizgi (_) ile başlamalı (rakamla başlayamaz)
• Harf, rakam, alt çizgi içerebilir
• Dart'ın anahtar kelimeleri (if, class, void vb.) isim olarak kullanılamaz

var 2isim = "Hata";     // ❌ rakamla başlıyor
var kullanıcı-adı = "Hata"; // ❌ tire kullanılamaz
var _gizliDeger = 42;   // ✅ alt çizgi ile başlayabilir (özel bir anlamı var, ileride göreceğiz)
var kullaniciAdi = "Ok"; // ✅ doğru

Not: Alt çizgi ile başlayan isimlerin Dart'ta özel bir anlamı vardır — bir kütüphane/sınıf içinde "private" (özel) erişim belirtir. Bunu Bölüm 6'da sınıflar konusunda detaylı işleyeceğiz.

#dart format — Otomatik Kod Düzenleme

Girinti ve boşluk konusunda endişelenmene gerek yok aslında — Dart SDK ile gelen dart format aracı, kodunu otomatik olarak standart formata sokar.

Terminalde dene:

dart format merhaba.dart

Bu komut, dosyandaki girintileri, boşlukları, satır uzunluklarını topluluk standardına göre otomatik düzeltir. VS Code'da Dart eklentisi kuruluysa, dosyayı kaydettiğinde (Ctrl+S / Cmd+S) bu otomatik de çalışacak şekilde ayarlanabilir.

#🎯 Bu Dersten Çıkarılması Gerekenler

• Üç yorum türü var: //, /* */, /// (dokümantasyon).
• Her ifade ; ile biter, bloklar { } ile sınırlanır.
• Dart case-sensitive'dir.
• İsimlendirme kuralları: değişken/fonksiyon lowerCamelCase, sınıf UpperCamelCase, dosya snake_case.
• dart format ile kod otomatik düzenlenebilir — girinti konusunda elle uğraşmana gerek yok.

#📝 Ödevler

• [ ] Bir .dart dosyasına 3 farklı yorum türünü (//, /* */, ///) kullanarak örnekler yaz.
• [ ] Bilerek yanlış isimlendirilmiş (örn. KullaniciAdi büyük harfle başlayan bir değişken) bir kod yaz, sonra Effective Dart kurallarına göre düzelt.
• [ ] Girintisi bozuk (tutarsız boşluklu) bir dosya yaz, dart format çalıştırıp önce/sonra farkını gözlemle.
• [ ] Geçersiz bir identifier (örn. rakamla başlayan bir değişken adı) yazmayı dene, derleyicinin verdiği hatayı oku ve yorumla.

#🏁 Bölüm 1 Tamamlandı!

Artık Dart ortamını kurabiliyor, ilk programını yazıp çalıştırabiliyor, temel sözdizimi kurallarını biliyorsun. Sıradaki durak Bölüm 2 — Değişkenler & Veri Tipleri: var/final/const farkı, temel tipler ve null safety'ye giriş ile devam edeceğiz.