Bölüm 5 — Konu 22: Local Storage — `shared_preferences` → `Hive` → `sqflite`/Drift

Bölüm 5'in son konusundayız. Şimdiye kadar veriyi ağdan (HTTP ile) çektik — bu derste, veriyi cihazın kendisinde, kalıcı olarak saklamayı öğreneceğiz. Uygulama kapanıp yeniden açıldığında bile verinin kaybolmamasını sağlayan üç farklı yaklaşımı, artan karmaşıklık sırasına göre işleyeceğiz.

#Neden "Kalıcı" Depolamaya İhtiyaç Var?

Dart Bölüm 13 Konu 62'de öğrendiğimiz bellek (RAM), uygulama kapandığında tamamen silinir. Bir StatefulWidget'ın state'i (Bölüm 2 Konu 6'yı hatırla), sadece uygulama çalışırken var olur. Kullanıcının bir tercihini (örneğin tema seçimi), oturum bilgisini, veya çektiği verileri kalıcı olarak saklamak istiyorsan, cihazın disk depolamasını kullanman gerekir.

#Seviye 1: shared_preferences — Basit Anahtar-Değer Depolama

flutter pub add shared_preferences

import 'package:shared_preferences/shared_preferences.dart';

Future<void> kullaniciAdiKaydet(String isim) async {
  final prefs = await SharedPreferences.getInstance();
  await prefs.setString('kullanici_adi', isim);
}

Future<String?> kullaniciAdiOku() async {
  final prefs = await SharedPreferences.getInstance();
  return prefs.getString('kullanici_adi');
}

shared_preferences, Dart Bölüm 4'te öğrendiğimiz Map<String, dynamic> mantığına çok benzer — basit anahtar-değer çiftleri (String, int, bool, double, List<String>) saklar. getInstance(), Dart Bölüm 6'da öğrendiğimiz static metod kalıbının bir örneği — bu, aslında singleton deseninin (Dart Bölüm 6 Konu 27'de "factory constructor, var olan bir nesneyi döndürebilir" dediğimiz kavramın somut uygulaması) bir kullanımıdır.

Ne zaman kullanılır? Basit ayarlar (tema tercihi, "bir daha gösterme" seçeneği, giriş yapmış kullanıcının adı gibi) için idealdir. Büyük veya karmaşık veri için uygun değildir — çünkü arka planda, tüm veri tek bir dosyada, düz metin olarak saklanır, bu da büyük veri setlerinde yavaşlar.

#Seviye 2: Hive — Hızlı, NoSQL Tarzı Yerel Veritabanı

flutter pub add hive hive_flutter

import 'package:hive_flutter/hive_flutter.dart';

void main() async {
  WidgetsFlutterBinding.ensureInitialized();
  await Hive.initFlutter();
  await Hive.openBox('ayarlar');
  runApp(MyApp());
}

// Yazma
Future<void> ayarKaydet(String anahtar, dynamic deger) async {
  final box = Hive.box('ayarlar');
  await box.put(anahtar, deger);
}

// Okuma
dynamic ayarOku(String anahtar) {
  final box = Hive.box('ayarlar');
  return box.get(anahtar);
}

WidgetsFlutterBinding.ensureInitialized() — bu, Bölüm 1 Konu 1'de öğrendiğimiz Flutter'ın motor başlatma sürecine ait bir çağrıdır; main() içinde, runApp()'tan önce herhangi bir native platform işlemi (Hive gibi disk erişimi gerektiren kütüphaneler) çalıştırmadan önce gereklidir — Flutter'ın widget sistemini, native koda bağlamadan önce "hazırlar."

Hive'ın shared_preferences'tan farkı: Hive, Box adı verilen "kutulara" organize edilmiş, daha büyük ve karmaşık veri saklayabilir — sadece basit tipler değil, kendi tanımladığın class'ları bile (uygun bir "adapter" ile) saklayabilirsin. Ayrıca Hive, performans için optimize edilmiştir — Dart'ın kendisiyle (native olmayan) yazıldığı için, tüm platformlarda (özellikle web'de) tutarlı çalışır.

#Seviye 3: sqflite/Drift — İlişkisel (SQL) Veritabanı

flutter pub add sqflite

import 'package:sqflite/sqflite.dart';
import 'package:path/path.dart';

Future<Database> veriTabaniAc() async {
  return openDatabase(
    join(await getDatabasesPath(), 'uygulama.db'),
    onCreate: (db, version) {
      return db.execute(
        'CREATE TABLE kullanicilar(id INTEGER PRIMARY KEY, isim TEXT, yas INTEGER)',
      );
    },
    version: 1,
  );
}

Future<void> kullaniciEkle(Database db, String isim, int yas) async {
  await db.insert('kullanicilar', {'isim': isim, 'yas': yas});
}

Future<List<Map<String, dynamic>>> kullanicilariGetir(Database db) async {
  return await db.query('kullanicilar');
}

sqflite, SQLite (dünyada en yaygın kullanılan gömülü ilişkisel veritabanı motoru) için bir Flutter bağlayıcısıdır. Ham SQL sorgularını (CREATE TABLE, INSERT, SELECT) yazmanı gerektirir. Dart Bölüm 4'te öğrendiğimiz Map<String, dynamic> burada yine karşımıza çıkıyor — db.query(), sonucu bu formatta döndürür, tıpkı JSON'da olduğu gibi.

#Drift — Tip Güvenli SQL (Kod Üretimi ile)

flutter pub add drift sqlite3_flutter_libs
flutter pub add --dev drift_dev build_runner

import 'package:drift/drift.dart';

part 'veritabani.g.dart'; // Bölüm 5 Konu 21'i hatırla — code generation!

class Kullanicilar extends Table {
  IntColumn get id => integer().autoIncrement()();
  TextColumn get isim => text()();
  IntColumn get yas => integer()();
}

@DriftDatabase(tables: [Kullanicilar])
class VeriTabani extends _$VeriTabani {
  VeriTabani() : super(_openConnection());
  // ...
}

Drift, sqflite'ın üzerine inşa edilmiş, Bölüm 5 Konu 21'de öğrendiğimiz kod üretimi (build_runner) kullanarak, ham SQL string'leri yazmadan, tip güvenli bir şekilde veritabanı sorguları yazmanı sağlar. Bu, tıpkı json_serializable'ın "elle JSON parse etmek yerine, tip güvenli, otomatik üretilen kod" felsefesinin, veritabanı sorgularına uygulanmış halidir.

#Üç Seviyeyi Karşılaştıralım

#Pratik Bir Karar Rehberi

shared_preferences kullan, eğer:

• Sadece birkaç basit ayar saklıyorsan (tema, dil tercihi, "onboarding gösterildi mi" gibi bool bayraklar).

Hive kullan, eğer:

• Orta karmaşıklıkta veri saklıyorsan (kullanıcı profili, favori listesi) ve hızlı, basit bir API istiyorsan.
• Web dahil tüm platformlarda tutarlı performans istiyorsan.

sqflite/Drift kullan, eğer:

• Verilerin birbiriyle ilişkili olması gerekiyorsa (örneğin bir "sipariş" tablosu, bir "sipariş kalemleri" tablosuyla ilişkili).
• Karmaşık sorgular (filtreleme, sıralama, gruplama) yapman gerekiyorsa.
• Uygulaman çevrimdışı-öncelikli (offline-first) bir mimari kullanıyorsa ve büyük miktarda yapılandırılmış veri tutuyorsa.

#🎯 Bu Dersten Çıkarılması Gerekenler

• shared_preferences, basit anahtar-değer çiftlerini kalıcı olarak saklamanın en kolay yoludur — küçük ayarlar için idealdir.
• Hive, daha karmaşık nesneleri, kutulara organize ederek, yüksek performansla saklayan bir NoSQL tarzı çözümdür.
• sqflite, SQLite'a doğrudan erişim sağlar; Drift, bunun üzerine kod üretimiyle tip güvenli bir katman ekler (Bölüm 5 Konu 21'de öğrendiğimiz code generation kalıbı).
• Seçim, verinin karmaşıklığına, ilişkisel olup olmadığına ve sorgu ihtiyaçlarına göre yapılmalıdır.

#📝 Ödevler

• [ ] shared_preferences ile bir kullanıcı tercihini (örn. tema seçimi) kaydet, uygulamayı kapatıp yeniden açtığında (hot restart ile test edilebilir) hatırlandığını doğrula.
• [ ] Hive kurup basit bir "not" nesnesini (başlık + içerik) bir box'a kaydet, okuyup ekranda listele.
• [ ] sqflite ile basit bir tablo oluştur, birkaç kayıt ekle, query() ile hepsini çek ve listele.
• [ ] Üç yaklaşımı da (shared_preferences, Hive, sqflite) kullanarak aynı basit veriyi (örn. bir isim listesi) saklayıp okuyan üç ayrı küçük örnek yaz, hangi durumda hangisini seçeceğine karar ver.
• [ ] Kendi cümlelerinle, "neden bazı veriler için basit anahtar-değer depolama yeterli değil, SQL veritabanı gerekiyor" sorusunu, ilişkisel veri kavramıyla açıkla.

#🏁 Bölüm 5 Tamamlandı!

Asenkron dünya ve veri yönetimini tamamladık: FutureBuilder, StreamBuilder, HTTP istekleri, JSON serialization ve yerel depolama. Artık uygulamanı gerçek bir API'ye bağlayabiliyor, veriyi tip güvenli modellere dönüştürebiliyor ve kalıcı olarak saklayabiliyorsun — bu, gerçek dünya uygulamalarının omurgasını oluşturan bir bilgi birikimi.

Sıradaki durak Bölüm 6 — State Management: Şimdiye kadar sadece setState() kullandık, ama uygulaman büyüdükçe bu yetersiz kalmaya başlar. InheritedWidget'ın temellerinden, Provider ve Riverpod gibi modern çözümlere kadar, büyük uygulamalarda state'i nasıl yöneteceğini öğreneceksin.